Ze świata nauki

Dzień Tabliczki Mnożenia (ang. World Multiplication Table Day) w 2024 roku obchodzony jest na świecie 15 listopada. Celem akcji jest propagowanie nauczania i uczenia się matematyki poprzez zabawę. 

24 stycznia 2016 roku zmarł w Bostonie Marvin Minsky – pionier tworzenia sztucznej inteligencji na długo przed nadejściem mikroprocesorów i superkomputerów, człowiek, który połączył naukowe pragnienie wiedzy z filozoficznym dążeniem do prawdy. Jako powód zgonu rodzina podała krwotok mózgowy. Miał 88 lat.

365 lat temu, 11 lutego 1650 roku, zmarł prekursor nowożytnej kultury umysłowej René Descartes – Kartezjusz. Twórca sformułowania „Myślę, więc jestem”, wyrażającego przekonanie, że tylko myślenia nie można zanegować (ponieważ sama operacja zanegowania myślenia jest… myśleniem), zapisał się w historii jako filozof, ale warto pamiętać również o jego dokonaniach na polu i zwłaszcza matematyki.

Decyzją Senatu RP rok 2019 został ogłoszony Rokiem Matematyki. Przed stu laty, 2 kwietnia 1919 roku w Krakowie w gmachu Collegium Nowodworskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego powstało Towarzystwo Matematyczne, rok później przekształcone w Polskie Towarzystwo Matematyczne. Zapraszamy do lektury wywiadu z prof. Maciejem Sablikiem, matematykiem z Uniwersytetu Śląskiego.

Uniwersytet Śląski w Katowicach po raz dwunasty włącza się w organizację obchodów naukowego święta – Tygodnia Mózgu. Wydarzenie odbędzie się zdalnie od 14 do 18 marca 2022 roku.

Naukowcy prognozują, do końca XXI wieku zmiany klimatyczne doprowadzą do rozwoju fitoplanktonu w takim zakresie, że może to zintensyfikować barwy dzisiejszych oceanów. Regiony, gdzie dziś woda jest zielonawa, staną się zupełnie zielone, a tam, gdzie woda jest niebieska, jej kolor będzie jeszcze wyraźniejszy. Zmiany kolorów są jedynie widocznym sygnałem poważnych zmian w morskich ekosystemach.

W kalderze wulkanu zwanego Polami Flegrejskimi widać rosnącą aktywność. Brytyjscy naukowcy dokonali obliczeń, z których wynika, że skorupa wulkanu jest w bardzo złym stanie i zacznie wkrótce pękać. Nie musi to oznaczać zbliżającej się eksplozji, ale na pewno zwiększoną aktywność. Ziemia w okolicy podniosła się o około 3 metry w ciągu ostatniego półwiecza.

Pojawiła się nowa hipoteza dotycząca wyginięcia dinozaurów i amonitów pod koniec okresu kredowego. Została zaproponowana przez zespół badaczy z Uniwersytetu Tohoku i z Instytutu Badań Meteorologicznych Japońskiej Agencji Meteorologicznej. 

Urazy kości, skrzywienia kręgosłupa, zapalenia ścięgien czy nowotwory to zestaw, który jest nam, ludziom, dobrze znany. Nie każdy jednak wie, że na schorzenia te cierpiały również zwierzęta prehistoryczne. Śladom zachowanym w kopalnych szczątkach szkieletowych przygląda się od wielu lat dr Dawid Surmik z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego.

Piękne jaskinie wokół hiszpańskiej Majorki dostarczyły nam niepokojących dowodów na to, że od początku epoki przemysłowej poziom wód w morzach wzrósł już o 18 centymetrów. Jeżeli to tempo się utrzyma, to do końca wieku osiągniemy stan niebezpieczny dla światowej populacji, która w dużej części zamieszkuje tereny niedalekie od morza.