Ze świata nauki

Jak uczenie maszynowe zmienia naukę?

• Od dwóch dziesięcioleci uczenie maszynowe towarzyszy nauce i wiele wskazuje na to, że będzie ono również technologią przyszłości. Możliwości, które przynosi, zmieniają całe dziedziny życia społecznego, jak np. opiekę medyczną, edukację, transport, przemysł żywnościowy i produkcję. Coraz większe znaczenie uczenie maszynowe odnosi w innych dziedzinach nauki i badań.

• Ryszard Knapek
• RK

365. rocznica śmierci Kartezjusza

• 

  Strona tytułowa pierwszego wydania "Rozprawy o metodzie" (Foto: en.wikipedia.org)

• 365 lat temu, 11 lutego 1650 roku, zmarł prekursor nowożytnej kultury umysłowej René Descartes – Kartezjusz. Twórca sformułowania „Myślę, więc jestem”, wyrażającego przekonanie, że tylko myślenia nie można zanegować (ponieważ sama operacja zanegowania myślenia jest… myśleniem), zapisał się w historii jako filozof, ale warto pamiętać również o jego dokonaniach na polu i zwłaszcza matematyki.

• Tomasz Płosa
• Tomasz Płosa

X wykład im. Profesora Andrzeja Lasoty

• 13 stycznia 2017 roku o godz. 15.30 w sali Rady Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Śląskiego (Katowice, ul. Bankowa 14, sala 227) odbędzie się X wykład im. Profesora Andrzeja Lasoty

• Agnieszka Sikora
• AS

XVII Święto Liczby Pi

• 14 marca 2023 roku o godz. 9.42 odbędzie się XVII Święto Liczby Pi. W tym roku wydarzenie będzie miało miejsce w trzech miastach: Katowicach, Chorzowie i Sosnowcu.

• Katarzyna Suchańska
• Katarzyna Suchańska

Matematyka będzie poukładana od nowa

Jak odkryto wędrówki kontynentów?

• Poczucie, że kontynenty były kiedyś połączone w jeden ląd, sięga co najmniej XVI wieku, kiedy flamandzki kartograf i geograf Abraham Ortelius zaproponował tę ideę. Opracował pierwszy nowoczesny atlas: "Theatrum orbis terrarum" ("Teatr świata"). Zauważył, że linie brzegowe Ameryki oraz Europy i Afryki zdają się do siebie pasować niczym elementy układanki. Zaproponował, że kontynenty stopniowo oddalały się od siebie na skutek trzęsień ziemi i powodzi. Jednak to niemiecki naukowiec Alfred Wegener, ponad 300 lat później, rozwinął solidną hipotezę dryfu kontynentalnego.

• Agnieszka Sikora
• AS

Park Jurajski 2029, czyli czy nadciąga era kurczakozaurów?

• Dr Jack Horner, 71-letni paleontolog, który zainspirował twórców słynnego filmu "Park jurajski", ogłosił właśnie projekt badawczy mający – dzięki inżynierii genetycznej – przywrócić do życia wymarłe miliony lat temu gady. Naukowcy twierdzą, że mogą zrobić to w ciągu 5–10 lat.

• AS

W poszukiwaniu starodawnych trzęsień ziemi

• 

  Górujący nad Samarkandą meczet Bibi Chanum | fot. Krzysztof Gaidzik

  

  Mauzoleum Ishrathona w Samarkandzie Uzbekistan)| fot. Krzysztof Gaidzik

   

  

  Wnętrze meczetu Bibi Chanum zniszczone w wyniku trzęsienia ziemi w 1897 roku | fot. Krzysztof Gaidzik

• W listopadzie 2023 roku na terenie Uzbekistanu wystąpiło trzęsienie ziemi o magnitudzie 4,6. Choć zdarzenie to nie spowodowało poważniejszych zniszczeń, wielu mieszkańców pamięta jeszcze skutki wstrząsów z 1966 roku, które doprowadziły do śmierci wielu osób. Z uwagi na położenie geotektoniczne gwałtowne zjawiska tego typu nie są w Uzbekistanie rzadkością. Pamięć o przeszłych trzęsieniach ziemi mogła się zachować zarówno w zapisie geologicznym, jak i w znajdujących się tam budowlach. Takich śladów szuka w Uzbekistanie międzynarodowy zespół naukowców, do których dołączył dr Krzysztof Gaidzik z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego. Wyniki badań pozwolą oszacować zagrożenie sejsmiczne na badanym obszarze, a w efekcie podjąć działania służące zabezpieczeniu najcenniejszych zabytków przed skutkami kolejnych trzęsień ziemi.

• Małgorzata Kłoskowicz
• AS

Ziemia nie zawsze była błękitną kropką

• 

  Dr Ashley Gumsley wskazujący na dajkę | fot. archiwum prywatne

  

  Model obrazujący wdzieranie się gorącej magmy w skały | fot. Lina Jakaitė (www.strike-dip.com)

• Wyobraźmy sobie, że całą powierzchnię Europy lub Północnej Ameryki pokrywa lawa nieustannie wylewająca się z głębin Ziemi. Nie mamy pewności, czy wydostaje się w jednoczesnym wybuchu wielu wulkanów, czy powoli wycieka na powierzchnię Ziemi, ale wiemy, że proces ten trwa maksymalnie do 10 milionów lat. Takie zjawiska zachodziły na naszej planecie wielokrotnie, znacząco ją przekształcając. Z pewnością znów się wydarzą, choć wątpliwe, by Homo sapiens stąpał jeszcze wtedy po Ziemi. Tak zwane wielkie pokrywy lawowe (large igneous provinces – LIP) albo raczej to, co po nich pozostało, bada dr Ashley Gumsley z Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

• Weronika Cygan
• AS

Śląskie Greenwich

• 

  Dr hab. Marzena Lamparska, prof. UŚ | fot. archiwum M. Lamparskiej

• Śląskie Greenwich, miejsce początku czy geodezyjne serce Śląska – to określenia używane w odniesieniu do jednego z najstarszych elementów sieci triangulacyjnej na terenie Polski. Nie bez powodu. O tym, czym jest ów cenny punkt I rzędu pruskiej osnowy geodezyjnej na obszarze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, mówi geograf dr hab. Marzena Lamparska, prof. UŚ z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

• Małgorzata Kłoskowicz
• Agnieszka Sikora