Ze świata nauki

Podczas 38. sesji Konferencji Generalnej UNESCO, która odbyła się w listopadzie 2015 roku, proklamowano rok 2016 rokiem tego wielkiego macedońskiego filozofa i naukowca. Decyzję taką podjęto z okazji 2400. rocznicy urodzin Arystotelesa.

Od 11 tysięcy lat ludzkość wciąż nie może się zdecydować, czy lepiej jest jeść świnie czy się z nimi zaprzyjaźnić. Oto prawdziwie ludzki, nieco przerażający paradoks: globalnemu przemysłowi wieprzowemu przeciwstawić można występujące od dawna w kulturach na całym świecie tradycje traktowania świń jak ludzkich towarzyszy. 

Poszukiwania tajnej kwatery gauleitera Fritza Brachta przez dr. Mirosława Węckiego z Instytutu Historii na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego.

Dr Aleksandra Barwicka-Makula z Instytutu Historii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego prowadzi badania skupione wokół polskich królów z rodu Wazów.

Uznaje się, że wyginięcie neandertalczyków w Europie związane jest z wypieraniem ich przez Homo sapiens. Zdarzać się jednak mogło, że poszczególne populacje znikały niezależnie od kontaktu z naszymi przodkami. Dowody na to odkryli badacze z Muzeum Archeologicznego w Bilbao w Hiszpanii. 

Muzyka zawsze była uważana za zjawisko uniwersalne dla człowieka. Ale co właściwie jest uniwersalne, skoro wiemy, gust jest indywidualny, zdolności muzyczne są częściowo tylko dziedziczone, a ich opanowanie jest kształtowane kulturowo? Badacze mózgu z MIT zaproponowali tezę: niezależna od kultury jest umiejętność rozpoznawania harmonii - plemiona z boliwijskich lasów deszczowych rozpoznają konsonanse i dysonanse muzyczne tak samo dobrze mieszkańcy Bostonu. 

W Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Śląskiego dobiegł końca projekt sfinansowany przez Narodowe Centrum Nauki pn. Wspólnota pamięci. Druki XVI wieku w zbiorach Biblioteki Fundacji Wiktora hr. Baworowskiego we Lwowie

Od 1975 roku na całym świecie 1 października obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Muzyki. Obchody zapoczątkował Yehudi Menuhina, ówczesny prezydent Międzynarodowej Rady Muzyki. Głównym celem wydarzenia jest przedstawienie jej piękna oraz artystów, którzy ją tworzą i wykonują.

Molière, XVII-wieczny dramatopisarz jest dla Francuzów tym, kim dla Brytyjczyków jest Shakespeare, a dla Polaków – Kochanowski i Mickiewicz razem wzięci. Część badaczy podważa jednak autorstwo jego utworów, twierdząc, że były pisanie na zamówienie przez innego artystę. To przekonanie obaliły jednak właśnie badania filologiczne przeprowadzone przy użyciu zaawansowanych technologii informatycznych.

23 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, proklamowany na 28. Sesji Konferencji Generalnej UNESCO w 1995 roku, a historycznie mający swój początek w Katalonii, w latach 30. ubiegłego wieku. 

Proces edukacji, także w naszym kraju, opiera się na przekonaniu, że najważniejsze jest rozwijanie inteligencji i pogłębianie wiedzy. Żyjemy w społeczeństwie ludzi inteligentnych i coraz lepiej wykształconych, którzy jednocześnie dopuszczają się wielu nieetycznych zachowań. Być może jest to efekt systemu edukacji opartego na przekazywaniu wiedzy i rozwijaniu procesów poznawczych. Wydaje się, że zapomniano o drugiej, równie, a może nawet bardziej istotnej kwestii, jaką jest moralność.

Człowiek, który staje wobec ekstremalnych doświadczeń, reaguje w sposób, którego nie możemy przewidzieć, oglądając filmy katastroficzne i wyobrażając sobie, co zrobilibyśmy na miejscu himalaistów walczących o życie. Dlatego tak przydatne okazują się badania w zaresie psychologii sytuacji ekstremalnych. Korzystają z nich himalaiści i polarnicy, ale także osoby rekrutujące do pracy w skrajnych warunkach środowiskowych.

Badania przeprowadzone przez biologów ewolucyjnych i psychologów z Uniwersytetu Harvarda pokazują bardzo wyraźne powiązanie indywidualizmu w kulturze z odejściem od małżeństw między spokrewnionymi i spowinowaconymi ze sobą osobami. Zdaniem badaczy, kluczowe znaczenie dla dzisiejszego zachodniego schematu kulturowego miało wprowadzenie przez Kościół katolicki radykalnego zakazu małżeństw kazirodczych.

Z badań prowadzonych wśród kobiet w ciąży wynika, że ponad 80% doświadcza lęku porodowego o różnym nasileniu. Wiele z nich ze względu na zmiany społeczne musi w osamotnieniu zmierzyć się ze swoją nową rolą. Tymczasem analizy pokazują również, że wyobrażenia na temat macierzyństwa są często nierealistycznie optymistyczne. Z obserwacji naukowców wynika, że Polki oczekują ciąży radosnej, szczęśliwej, pełnej dobrych emocji. Czasami jednak czas oczekiwania na dziecko, porodu i pierwszych miesięcy jego życia jest szczególnie wymagający i trudny. Można się do niego przygotować. Jak? To jedno z ważniejszych pytań, na które odpowiada dr Michalina Ilska, psycholog z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Naukowcy zbadali, jaka jest skala występowania prenatalnego stresu pandemicznego u kobiet ciężarnych podczas drugiej fali pandemii COVID-19 w Polsce.

Niektóre nasze codzienne decyzje dotyczą nie tylko nas samych, ale również innych ludzi. Tym, co pomaga nam w podejmowaniu takich decyzji, są moduły umysłowe nazywane fundamentami moralnymi, takie jak troska, sprawiedliwość, lojalność, autorytet i czystość. Czasami jednak ludzie stają przed dylematami moralnymi, w których muszą wybierać między fundamentami.

Funkcjonowanie w warunkach stresu pandemicznego może powodować rozwój syndromu wypalenia. Naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego zbadali zjawisko wypalenia związanego z pandemią w Polsce.

Badania przeprowadzone przez biologów ewolucyjnych i psychologów z Uniwersytetu Harvarda pokazują bardzo wyraźne powiązanie indywidualizmu w kulturze z odejściem od małżeństw między spokrewnionymi i spowinowaconymi ze sobą osobami. Zdaniem badaczy, kluczowe znaczenie dla dzisiejszego zachodniego schematu kulturowego miało wprowadzenie przez Kościół katolicki radykalnego zakazu małżeństw kazirodczych.

Dla osoby zdrowej spożywanie posiłku jest paliwem, które dodaje energii i dostarcza składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. Niektórzy ludzie sięgają po duże ilości określonych produktów spożywczych w celu odczucia przyjemności z ich spożycia.

Naukowcy zbadali, jaka jest skala występowania prenatalnego stresu pandemicznego u kobiet ciężarnych podczas drugiej fali pandemii COVID-19 w Polsce.