Aktualności

Średniowieczne fragmenty rękopisów odkryte w Bristolu, które opowiadają część historii maga Merlina, jednej z najsłynniejszych postaci z legend arturiańskich, zostały zidentyfikowane przez naukowców z Uniwersytetów w Bristolu i Durham jako jedne z najwcześniejszych zachowanych przykładów opowieści.

Wisła, najdłuższa polska rzeka, nazywana królową rzek, jej dwa źródła znajdują się na zachodnim brzegu Baraniej Góry, uchodzi do Morza Bałtyckiego. Płynie m.in. przez Kraków, Sandomierz, Warszawę, Toruń. Nazywana jest ostatnią dziką rzeką Europy ze względu na przeważnie nieuregulowane koryto. Czy pod względem jakości wody również znajduje się w czołówce europejskich rzek? Postanowili to sprawdzić naukowcy ze Śląskiego Centrum Wody Uniwersytetu Śląskiego (ŚCW) we współpracy z Fundacją Why Not.

Prof. Avi Loeb | fot. archiwum prof. Avi'ego Loeba

„Rozwój technologii grawitacji kwantowej może podnieść nas do rangi cywilizacji klasy A zdolnej do stworzenia wszechświata niemowlęcego” – twierdzi prof. Avi Loeb, astrofizyk z Uniwersytetu Harwarda, autor książki „Pozaziemskie. Pierwsze ślady życia rozumnego poza Ziemią” w swoim artykule opublikowanym 15 października 2021 roku w "Scientific American". 

grafika sporządzona przez WNŚiT

Październik jest Miesiącem Świadomości Raka Piersi zainicjowanym w 1985 roku. Już wtedy zdawano sobie sprawę, jak ważna jest profilaktyka oraz samoświadomość onkologiczna. Dobrze wiemy, że w przypadku chorób, a zwłaszcza chorób nowotworowych czas jest niezwykle ważny, a wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala na całkowite wyleczenie. O metodach diagnozowania nowotworów piersi mówi dr hab. Armand Cholewka, prof. UŚ z Instytutu Inżynierii Biomedycznej:

Klub Myśli Ekologicznej zaprasza na 72. spotkanie, którego gościem będzie prof. dr hab. Tadeusz Sławek – poeta, tłumacz, eseista, literaturoznawca, samorządowiec, były Rektor Uniwersytetu Śląskiego, jedna z najbardziej rozpoznawalnych, barwnych i wszechstronnych postaci, związanych ze Śląskiem.

Skarpa a, zdjęcie wykonane przez łazika Perseverance 17 kwietnia 2021 roku | Image credit: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS.

Wychodnia skalna nazwana Kodiakiem. Zdjęcie wykonane przez Pereseverance 22 lutego 2021 roku | Image credit: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS.

18 lutego 2021 roku na Marsie wylądował łazik marsjański NASA Perseverance. Na miejsce jego lądowania wybrano krater Jezero o złożonej historii geologicznej, będący w odległej przeszłości jeziorem. Do Jezero wpadały dwie rzeki, nanosząc osady z wyżej położonych terenów i formując delty rzeczne. Celem pobytu łazika w tej lokalizacji jest prowadzenie badań nad historią geologiczną tego regionu, warunkami klimatycznymi w okresie istnienia jeziora oraz zbadanie in situ osadów delty, dna krateru, law i pierwotnej skorupy marsjańskiej, w której utworzył się krater. Wszystko po to, aby stwierdzić, czy takie środowisko było w jakimś okresie sprzyjające dla organizmów żywych i czy jakiekolwiek organizmy je zamieszkiwały.

Wedle ustaleń paleontologów, kości znalezione na brytyjskiej Wyspie Wight należą do dwóch różnych, nieznanych dotąd gatunków spinozaurodów – drapieżnych teropodów, blisko spokrewnionych z olbrzymim dinozaurem ze spinozaurem. Ich nietypowe czaszki, przypominające czaszkę krokodyla sprawiały, że te dinozaury mogły rozszerzyć swoją dietę w porównaniu do innych teropodów – były wodnolądowymi dinozaurami, żywiącymi się między innymi rybami i żółwiami.

Ból pleców jest niezwykle powszechny u ludzi, a 26% Amerykanów zgłasza co najmniej jeden pełny dzień bólu w dolnej części pleców przypadający na trzy miesiące, co potwierdza badanie z 2006 roku opisane w czasopiśmie Spine.

Królewska Szwedzka Akademia Nauk postanowiła przyznać Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki 2021 Syukuro Manabe z Princeton University w USA, Klausowi Hasselmannowi z Max Planck Institute for Meteorology w Hamburgu w Niemczech oraz Giorgio Parisi z Sapienza University of Rome we Włoszech. Wspólne uzasadnienie brzmi: „za przełomowy wkład w nasze zrozumienie złożonych systemów fizycznych”.

Rysunek 2 David Julius użył kapsaicyny z papryczek chili do zidentyfikowania TRPV1, kanału jonowego aktywowanego przez bolesne ciepło. Zidentyfikowano dodatkowe powiązane kanały jonowe i teraz rozumiemy, jak różne temperatury mogą indukować sygnały elektryczne w układzie nerwowym.

Rysunek 1 Ilustracja przedstawiająca, jak filozof René Descartes Kartezjusz) wyobrażał sobie, jak ciepło wysyła mechaniczne sygnały do mózgu.

Rysunek 3 Patapoutian wykorzystał hodowane komórki mechanowrażliwe do zidentyfikowania kanału jonowego aktywowanego siłą mechaniczną. Po żmudnej pracy zidentyfikowano Piezo1. Na podstawie podobieństwa do Piezo1 znaleziono drugi kanał jonowy (Piezo2).

Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznano w 2021 roku za "odkrycie receptorów temperatury i dotyku". Szwedzka Akademia Nauk wyróżniła dwóch badaczy (każdego po połowie). Nagrodę otrzymali David Julius z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco i Ardem Patapoutian z Howard Hughes Medical Institute w La Jolla (USA). Zapraszamy do lektury uzasadnienia przyznanej nagrody.